عمرو در ركاب على ( ع ) شرطة الخميس كه پايه‌گذار آن پيامبر ( ص ) بود ، در موقع زمامدارى حضرت على ( ع ) تكامل يافت و گروهى از ياران پيامبر ( ص ) در آن شركت داشتند . شمار اين سپاه پنج تا شش هزار نفر بود كه سختى جنگ را بر دوش مىگرفتند . عمرو بن حمق يكى از اعضاى سرشناس اين سپاه ويژه بود . « 1 » عمرو در جنگ جمل ، فرمانده نيروهاى كمين بود . « 2 » در جنگ صفين ، علاوه بر اينكه فرمانده نيروهاى كمين بود ، فرماندهى قبيلهء خود « خزاعه » را نيز بر عهده داشت و سردار آن قبيله به شمار مىآمد . « 3 » در روزهاى پايانى اين جنگ كه معاويه خطر را نزديك مىديد ، عمروعاص و قبيله‌اش را براى حمله مأمور كرد ، امّا چون ، عمرو بن حمق مسئوليت مقابله با عمروعاص را داوطلبانه پذيرفت ، دشمن تاب مقاومت نياورد و فرار كرد . « 4 » چون معاويه از حيله قرآن بر سر نيزه كردن سود برد و خوارج حضرت على ( ع ) را مجبور به پذيرش آتش بس كردند ، عمرو بن حمق از جمله افرادى بود كه طرفدار ادامه جنگ با دشمن بودند ، با اين حال وقتى از نظر امام مبنى بر خاتمهء جنگ آگاه شد ، به آن حضرت گفت : . . . ما پيرو شماييم و نظرى در برابر شما نداريم . « 5 » پس از شهادت امام على ( ع ) پس از شهادت امير مؤمنان على ( ع ) ، عمرو مبارزات خود را شكلى ديگر بخشيد ، زيرا او دورانى را آغاز كرد كه شيعهء على بودن كيفرى سنگين داشت . خانهء عمرو در كوفه پايگاه شيعيان بود معاويه در راستاى سركوب شيعه ، خونخوارى همچون زياد را به ولايت كوفه گماشت . كارگزاران معاويه از شيعيان خواستند كه يا از على ( ع ) بيزارى جويند يا تن به شهادت دهند .

--> ( 1 ) . معجم رجال الحديث ، ج 13 ، ص 87 ( 2 ) . مناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 154 ( 3 ) . وقعهء صفين ، ص 205 ؛ اعيان الشيعه ، ج 8 ، ص 376 ( 4 ) . همان مدرك ، ص 399 ( 5 ) . همان مدرك ، ص 482